home
mijn Vragenboek
zoek 'n hexagram stel een vraag teken 'n hexagram
wat is de Yijing? de Tien Vleugels voorwoord van Jung inleiding door Wilhelm US and UK flag over ons
steun onze site
Orakelboek
易經
het Hexagrammenboek

Als je liever handmatig het orakel wilt raadplegen of als je een bepaald hexagram willen nalezen, dan zijn de onderstaande opzoek schema's heel handig.

Orakelmunten

易經
het Hexagrammenboek

Als je liever handmatig het orakel wilt raadplegen of als je een bepaald hexagram willen nalezen, dan zijn de onderstaande opzoek schema's heel handig.






Schema 1,

Selecteer een hexagram middels de trigrammen:


Trigrammemindeling
Trigrammemindeling


Schema 2,

Kies een hexagram uit de onderstaande lijst.
De hexagrammen staan op volgorde van hun rangnummer:









既济

63. Ji Ji

Na de Voleinding



<
上六:濡其首,厉。

Bovenaan een zes betekent:

Hij komt met het hoofd in het water. Gevaar.



Hier, aan het slot, wordt nogmaals een waarschuwing gegeven. Is men een rivier eenmaal overgestoken, dan kan men alleen nog maar met zijn hoofd in het water komen als men zo onvoorzichtig is om opnieuw te water te gaan. Zolang men vooruit loopt en niet omkijkt is men veilig. Er ligt iets verleidelijks in, te blijven staan en terug te blikken op het overwonnen gevaar, maar zulk een ijdele zelfbespiegeling brengt geen geluk. Men geraakt daardoor in allerlei strikken, en als men niet besluit tot onverwijld doorlopen valt men gemakkelijk.
九五:东邻杀牛,不如西邻之禴祭,实受其福。

Negen op de vijfde plaats betekent:

De buur in het Oosten, die een os slacht,
Krijgt niet zoveel werkelijk geluk
Als de buur in het Westen met zijn kleine offer.



Ook de religieuze houding wordt beïnvloed door de psychische stemming die in tijden na de voleinding heerst. In de plaats van de oude, eenvoudige vormen treedt een steeds rijker ceremonieel en een steeds grotere uiterlijke pronk op de voorgrond bij de godsdienstoefeningen. Helaas ontbreekt de innerlijke ernst bij deze ontplooiing van uiterlijke pracht en praal. Menselijke willekeur treedt in de plaats van plichtsgetrouwheid en onderwerping aan de goddelijke wil. Maar terwijl de mens slechts ziet wat hij voor ogen heeft, ziet God in het hart. Daarom rust er op een imposante godsdienstoefening, waaraan de innerlijke warmte ontbreekt, niet zoveel zegen als op een eenvoudig offer dat in oprechte vroomheid wordt gebracht.
六四:繻有衣袽,终日戒。

Zes op de vierde plaats betekent:

Ook de mooiste kleren worden lompen.
Wees heel de dag voorzichtig.



In tijden van culturele bloei doet zich van tijd tot tijd wel eens een schokkende gebeurtenis voor, die de een of andere voze plek van de maatschappij aan het licht brengt en dan aanvankelijk geweldig opzien baart. Daar de algemene toestand echter gunstig is, valt het niet zo moeilijk de ontstane schade te herstellen en voor het grote publiek te verdoezelen. Daarna wordt alles weer vergeten, en het lijkt als heerste er louter vrede. Voor iemand die nadenkt echter zijn dergelijke voorvallen ernstige vingerwijzingen, waaraan hij de nodige aandacht besteedt. Alleen daardoor kan men nadelige gevolgen vermijden.
九三:高宗伐鬼方,三年克之,小人勿用。

Negen op de derde plaats betekent:

De hoge voorvader tuchtigt het duivelsland.
Na drie jaar overwint hij het.
Gemenen mag men niet gebruiken.



De 'hoge voorvader' is de dynastische titel van de heerser Woe-Ting De 'hoge voorvader' is de dynastische titel van de heerser Wu Ding (±1250-1192 v.Chr.) uit de Yin-dynastie (1600-1046 v.Chr.; ook wel Shang-dynastie genoemd). Nadat hij met sterke hand de toestanden in het rijk in orde had gebracht, voerde hij langdurige koloniale oorlogen om de door de Hunnen bewoonde noordelijke grensgebieden te onderwerpen, van waaruit voortdurend aanvallen dreigden. De situatie die hier wordt getekend is deze: na tijden van voleinding - als een nieuwe macht aan het bewind is gekomen en in het binnenland alles naar wens verloopt - is het bijna onvermijdelijk dat een periode van koloniale expansie volgt. In dat geval moet men gewoonlijk met langdurige schermutselingen rekening houden. Daarbij is een juiste koloniale politiek echter van het grootste belang. Men mag de moeizaam verworven gebieden niet beschouwen als een liefdadigheidsinstelling voor mensen die zich in het vaderland op de een of andere manier onmogelijk hebben gemaakt, maar voor de koloniën nog net goed genoeg zijn. Daardoor maakt men elk succes bij voorbaat onmogelijk. Dat geldt in het groot zowel als in het klein; want niet alleen eerzuchtige staten voeren koloniale politiek. Elke opkomende onderneming zal de drang hebben naar expansie, met al de gevaren van dien.
een gele cirkel die aangeeft dat dit de beheersende heer van het hexagram is
六二:妇丧其茀,勿逐,七日得。

Zes op de tweede plaats betekent:

De vrouw verliest het gordijn van haar rijtuig.
Loop het niet na, op de zevende dag krijg je het.



Als een vrouw in een rijtuig reed had zij een gordijn dat haar aan de blikken der nieuwsgierigen onttrok. Als dit gordijn in het ongerede raakte zou doorrijden tegen de goede zeden zijn geweest. Toegepast op het openbare leven betekent dit dat iemand die graag iets zou willen presteren, van toonaangevende zijde niet het vertrouwen vindt dat hij voor zijn persoonlijke veiligheid nodig meent te hebben. Juist in tijden na de voleinding komt het vaak voor dat de heersers hovaardig en laatdunkend worden, en zich niet langer moeite geven om onbekende talenten belangstellend tegemoet te komen. Hieruit ontstaat nu in de regel de baantjesjagerij. Als iemand van bovenaf geen vertrouwen ondervindt, zal hij middelen en wegen trachten te vinden om tóch vooruit te komen en naam te maken. Zulk een onwaardige handelwijze wordt echter afgeraden. 'Zoek er niet naar.' Gooi jezelf niet weg aan de buitenwereld, maar wacht rustig af en werk zelfstandig aan je persoonlijke vorming. Andere tijden zijn op komst. Zijn de zes etappes van het teken voorbij, dan nadert het nieuwe tijdperk. Wat bij iemand behoort, dat kan hij niet voorgoed verliezen. Het komt vanzelf tot hem terug. Men moet slechts kunnen wachten.
初九:曳其轮,濡其尾,无咎。

In het begin een negen betekent:

Hij remt zijn wielen.
Hij komt met de staart in het water.
Geen blaam.



In tijden na een grote overgang is alles uit op vooruitgang en ontwikkeling en dringt voorwaarts. Maar dit voorwaarts dringen in het begin is niet goed en leidt regelrecht tot verliezen en bankroet, doordat men zijn doel voorbijschiet. Een sterk karakter laat zich door de algemene verdwazing niet aansteken, maar weet tijdig te remmen. Op deze manier zal hij weliswaar niet geheel gevrijwaard blijven voor de noodlottige gevolgen van het algemene opdringen, maar het treft hem alleen van achteren, evenals een vos, die al over het water heen is en alleen nog maar met de staart in het water komt, en veel schade kan het hem niet berokkenen, daar hij zich op de juiste wijze gedragen heeft.
het Teken van hexagram Na de Voleinding Ois:

de basistrigrammen:
   boven Trigram Kan , het Onpeilbare, het water
   beneden Trigram Li , het Zich-Hechtende, het vuur

de kerntrigrammen:
   boven Trigram Li , het Zich-Hechtende, het vuur
   beneden Trigram Kan , het Onpeilbare, het water

de omhullende trigrammen:
   boven Trigram Dui , het Blijmoedige, het meer
   beneden Trigram Zhen , het Opwindende, de donder

Dit hexagram is de evolutie van hexagram 11: Tai, Vrede. De overgang uit de verwarring naar de orde is voltooid, en nu is ook elk detail op zijn plaats. De sterke lijnen bevinden zich op de sterke, de zwakke lijnen op de zwakke plaatsen. Dat is een zeer gunstig aspect. Toch geeft het te denken. Juist wanneer het volkomen evenwicht is bereikt, kan elke beweging ertoe leiden dat de toestand van orde wederom omslaat in wanorde. Overeenkomstig hun aard volgen de overige sterke lijnen de éne sterke lijn die naar boven is gegaan en de orde in de details volkomen heeft gemaakt: zo ontstaat dan plotseling weer het teken Pi, de Stilstand (hexagram 12). Het teken wijst dus op de verhoudingen van een hoogtepunt, die de uiterste voorzichtigheid noodzakelijk maken.

De volgorde:
Wie boven de dingen staat, brengt ze tot voleinding. Daarom is het volgende teken: Na de Voleinding.

Vermengde tekens:
Na de Voleinding betekent consolidatie.
 
Dit is het enige hexagram waarin alle lijnen op hun correcte plaats staan. Dit teken is de overgang van Tai, Vrede, naar Pi, Stilstand. Het is samengesteld uit de beide trigrammen Kan en Li, terwijl dezelfde trigrammen in omgekeerde richting de kerntekens vormen. Kan streeft omlaag, Li omhoog. Door de uiterlijke en de innerlijke organisatie van het hexagram wordt een evenwichtstoestand geschapen, die als zodanig echter wel labiel is.
het Oordeel bij hexagram Na de Voleinding Ois:

既济:亨,小利贞,初吉终乱。

Welslagen in het kleine. Bevorderlijk is standvastigheid.
In het begin heil, aan het eind verwarring.



De overgang van de oude naar de nieuwe tijd is reeds voltrokken. In principe is alles reeds geregeld. Slechts in detail valt nog succes te behalen. Daarbij komt het er echter op aan dat men steeds de juiste gezindheid weet te bewaren. Alles gaat zijn gang, als kwam het vanzelf. Dat brengt ons maar al te licht in de verleiding ons minder in te spannen en de dingen op hun beloop te laten, zonder zich om al de details te bekommeren. Deze onverschilligheid echter is de wortel van alle kwaad. Het onherroepelijke gevolg ervan is dat er zich tekenen van verval beginnen te vertonen. Hier wordt de regel opgesteld hoe de loop der geschiedenis pleegt te zijn. Maar deze regel is geen onvermijdelijke wet. Wie de zin ervan begrijpt zal in staat zijn door nooit verslappende standvastigheid en voorzichtigheid haar consequenties te vermijden.

Commentaar op de beslissing:
 
既济,亨,小者亨也。利贞,刚柔正而位当也。初吉,柔得中也。终止则乱,其道穷也。

Na de Voleinding. Welslagen: In het kleine is welslagen. ‘Bevorderlijk is standvastigheid.’
De vasten en weken zijn correct, en hun plaatsen zijn de passende. ‘In het begin heil’:
Het weke heeft het midden bereikt.
‘Aan het eind verwarring.’
Als men aan het einde blijft staan, komt er verwarring; want de weg loopt ten einde.
 


Heer van het hexagram is de zes op de tweede plaats; hoewel deze lijn zwak is, heeft zij succes, daar zij in harmonische relatie staat met de sterke negen op de vijfde plaats. Standvastigheid is bevorderlijk, daar alle lijnen op de bij hen passende plaatsen staan en elke afwijking daarvan dus uit den boze is. Aanvankelijk gaat alles goed, omdat de weke zes op de tweede plaats het midden inneemt in het trigram Li, klaarheid. Het is een tijd van grote culturele bloei en hoogste verfijning. Als er echter geen vooruitgang meer mogelijk is ontstaat er ten slotte onherroepelijk verwarring, daar de weg niet verder gaat.
het Beeld van hexagram Na de Voleinding Ois:

水在火上,既济;君子以思患而预防之。

Het water is boven het vuur:
Het beeld van de toestand Na de Voleinding.
Zo is de edele op ongeluk bedacht
En wapent hij zich van tevoren daartegen.



Als het water in de ketel boven het vuur hangt staan beide elementen met elkaar in verbinding, en daardoor wordt kracht geproduceerd (ontstaan van de stoom). De spanning die daardoor ontstaat maant echter tot voorzichtigheid. Loopt het water over, dan wordt het vuur uitgeblust en de energie gaat verloren. Is de hitte te groot, dan verdampt het water: het gaat op in de lucht. De elementen die hier met elkaar in verbinding staan en aldus kracht opwekken, zijn op zichzelf vijandig aan elkaar. Slechts door de uiterste voorzichtigheid kan men schade voorkomen. Zo zijn er ook in het leven situaties waarin alle krachten in evenwicht zijn en samenwerken, zodat alles volkomen in orde schijnt. Alleen de wijze onderkent in zulke tijden de momenten waarin gevaar dreigt, en hij weet het te bezweren door tijdig zijn maatregelen te nemen.




het kernhexagram:
未济
64. Wei Ji
Voor de Voleinding

P
De basistrigrammen
Een hexagram bevat veel informatie. De meest aan de oppervlakte liggende informatie vinden we als we een hexagram in twee stukjes van elk drie lijnen opdelen; we zien dan de twee zogenaamde ‘trigrammen’ waar het hexagram uit bestaat. Er is een bovenste trigram en een onderste trigram: het bovenste basistrigram vertelt iets over je omgeving in relatie tot je situatie; deze gaat vaak over alles buiten jou.



Het onderste basistrigram stelt jou voor, de vraagsteller, en vertelt iets over jezelf en je eigen houding. Mocht de vraag over iets of iemand anders gaan, dan is het onderste trigram die ander en het bovenste trigram alles buiten die ander, bijvoorbeeld een beoogde zakenpartner of een doel dat bereikt wil worden. Ook staan de twee basistrigrammen tot elkaar als oorzaak en gevolg – het onderste trigram is dan de oorzaak, het bovenste het gevolg.


De waarde van de acht trigrammen kan moeilijk onderschat worden. Ze zijn het fundament van de Yijing, en in de huidige indeling van het boek lijkt de volgorde van de hexagrammen dan ook op geheimzinnige wijze bepaald te worden door de trigrammen waaruit de hexagrammen zijn opgebouwd. Samen met de leer van de Vijf Fasen vormen de acht trigrammen de belangrijkste kern van het Chinese gedachtegoed. Ze worden toegepast bij feng shui (de eeuwenoude leer voor de plaatsing van huis en graf), bij verschillende vormen van Chinese astrologie, de traditionele Chinese geneeskunde, en er is zelfs een vorm van verdedigingskunst, Baguazhang, die geheel is afgestemd op de acht trigrammen. Wie zich gaat verdiepen in de Chinese filosofie zal altijd de acht trigrammen en hun associaties tegenkomen. Ze worden gekoppeld aan de acht windrichtingen, aan lichaamsdelen, getallen, landkenmerken, geur, kleur en smaak, kortom, ze vormen een belangrijke bron voor het systematiseren van vele dingen.

Fu Xi 'Earlier Heaven' bagua arrangement
Je kunt veel meer over de trigrammen en hun betekenis lezen in de achtste Vleugel van de Tien Vleugels, een onderdeel van de Yijing. Je vindt deze tekst hier.


Bovenstaande tekst is afkomstig uit het boek van Harmen Mesker, getiteld de I Tjing stap voor stap. Dit boek vormt een voortreffelijke inleiding tot het gebruik en de interpretatie van de Yijing. Door de afbeelding van het boek aan te klikken kun je het aanschaffen.
De kerntrigrammen
De kerntrigrammen zijn de pit of de wortel van het hexagram; deze zitten dan ook als zodanig verborgen in het binnenste van het hexagram:


Het onderste kerntrigram wordt gevormd door de 2de, 3de en 4de lijn, het bovenste kerntrigram wordt gevormd door de 3de, 4de en 5de lijn (altijd van onderaf geteld). Zij overlappen elkaar.

De betekenis van de kerntrigrammen
De eigenschappen en symboliek van de trigrammen zijn hier niet anders dan zoals bij de basistrigrammen besproken. Zij geven nu echter aan wat vóór de huidige situatie heeft plaatsgevonden. Kerntrigrammen wijzen aan welk zaadje heeft geleid tot de tegenwoordige toestand. Ook duiden ze aan wat er op onbewuste niveaus speelt: wensen, verlangens, angsten die niet worden uitgesproken. Het bovenste kerntrigram geeft aan wat onbewust leeft en graag naar buiten wil komen, het onderste kerntrigram geeft aan wat diep onbewust leeft en niet graag naar buiten wil komen. Vooral dit laatste is belangrijk, het vormt in veel gevallen de motor achter ons doen en laten.


Je kunt veel meer over de trigrammen en hun betekenis lezen in de achtste Vleugel van de Tien Vleugels, een onderdeel van de Yijing. Je vindt deze tekst hier.


De I Tjing stap voor stap

Bovenstaande tekst is afkomstig uit het boek van Harmen Mesker, getiteld de I Tjing stap voor stap. Dit boek vormt een voortreffelijke inleiding tot het gebruik en de interpretatie van de Yijing. Door de afbeelding van het boek aan te klikken kun je het aanschaffen.
Omhullende trigrammen
In veel beschrijvingen is er sprake van trigrammen waarvan de kwaliteiten ‘niet voltooid’ worden, of ‘beperkt’ of ‘belemmerd’ worden: een andere factor heeft invloed op het trigram waardoor dit zijn eigenschappen niet goed kan laten zien. Wát het trigram beïnvloedt kunnen we zien door te kijken naar de lijnen die om het kerntrigram heen zitten. Deze lijnen creëren een ander trigram wat het kerntrigram omhult en zo belemmert dat het kerntrigram zich kan uiten.

Dit ‘omhullende trigram’ wordt in het Chinees het baoti genoemd, de omhullende structuur, en de toepassing ervan komt vermoedelijk uit de koker van Lin Li (1120-1190). Zelf zegt Lin over de baoti: ‘Dit “omhullen” betekent dat het in staat is leven te geven, geboren te laten worden; “omhullen” en “leven geven” is eigenlijk één betekenis.’ (Het karakter bao ‘omhullen’ stelde oorspronkelijk een foetus in de baarmoeder voor, vandaar de verbinding tussen ‘omhullen’ en ‘leven schenken’.) De twee baoti-trigrammen beschermen de kerntrigrammen en zorgen er tegelijkertijd voor dat deze zich niet kunnen uiten, zich niet in volwassenheid kunnen tonen, omdat ze nog niet volgroeid zijn.

Er zitten twee baoti-trigrammen in het hexagram: een onderste omhullend trigram en een bovenste omhullend trigram. Ze zijn als volgt te vinden in een hexagram:

Dit hexagram heeft als onderste kerntrigram Wind . De lijnen rondom dit kerntrigram vormen het trigram Water . Water omhult zo het trigram Wind. Anders gezegd: Water zorgt ervoor dat de kwaliteiten van Wind verborgen blijven of zich niet kunnen manifesteren. Communiceren, resultaat bereiken op lange termijn, niet opgeven maar consequent doorgaan, nieuwsgierig durven zijn enzovoort worden belemmerd door onzekerheid, angsten, geen grip krijgen op de situatie, het gevoel mee te moeten stromen in een onduidelijke koers die niet een vastomlijnd doel heeft.


Het bovenste kerntrigram wordt op dezelfde manier omhuld door een ander trigram. In ditzelfde hexagram als hierboven is het bovenste kerntrigram Hemel . Dit wordt omhuld, verborgen of belemmerd door het trigram Aarde . Zo ontstaat het beeld van vernieuwing, creativiteit en scheppende kracht, leiderschap en een doelgerichte focus die worden belemmerd door passiviteit, een afwachtende houding, en in het ergste geval door lijdzaamheid. Een wilskrachtige leider die zijn plannen niet kan uitvoeren doordat het volk hem tegenwerkt.

In bovengenoemd voorbeeld zien we in totaal zes verschillende trigrammen: We hebben de basistrigrammen Berg en Meer , de kerntrigrammen Wind en Hemel , en de baoti, de omhullende trigrammen Water en Aarde . Het kan echter ook gebeuren dat een trigram vaker voorkomt in het hexagram, en dat heeft interessante consequenties.


Bij dit hexagram zien we als onderste kerntrigram het trigram Donder . Daaromheen zit als baoti het trigram Wind . Donder zit dan opgesloten in Wind: vernieuwing, een nieuwe start en snelle voortgang (Donder) worden belemmerd, tegengehouden of beschermd door een houding van ‘rustig aan dan breekt het lijntje niet’, kleine stapjes en focus op details; veel communicatie maar weinig concreet resultaat (Wind). Op deze manier zorgt Wind ervoor dat spontaniteit en zelfvernieuwing geen kans krijgen. Maar dit omhullende trigram Wind zien we ook terug als bovenste basistrigram – het trigram dat vaak de tegenpartij of de omgeving symboliseert. Het bovenste basistrigram is hier tevens het belemmerende trigram, oftewel: het is de tegenpartij, de omgeving die in dit geval de vernieuwing en een concrete doorbraak tegenhoudt.


Dat met de baoti diepzinnige inzichten kunnen worden verkregen zien we met hexagram 37. Dit hexagram heeft als onderste basistrigram Vuur . Het heeft ook Vuur als bovenste kerntrigram. Dit kerntrigram wordt op zijn beurt weer ingepakt door trigram Vuur. Als we het onderste trigram zien als de vraagsteller, die dus Vuur is, dan ontstaat de gedachte aan iemand die een heldere visie heeft, een goed beeld van de ontwikkelingen bezit, maar dit niet kan uiten. Hij wordt hierin belemmerd, maar de belemmerende factor is hijzelf: hij hecht zozeer aan zijn eigen visie dat hij niet meer objectief de waarde ervan kan beoordelen. Hij wil dat zijn visie zuiver blijft en niet wordt aangetast door indringende invloeden van buitenaf (het bovenste basistrigram Wind ). Daarom kiest hij ervoor zijn visie te beschermen door deze voor zichzelf te houden.

Je kunt veel meer over de trigrammen en hun betekenis lezen in de achtste Vleugel van de Tien Vleugels, een onderdeel van de Yijing. Je vindt deze tekst hier.


De I Tjing stap voor stap

Bovenstaande tekst is afkomstig uit het boek van Harmen Mesker, getiteld de I Tjing stap voor stap. Dit boek vormt een voortreffelijke inleiding tot het gebruik en de interpretatie van de Yijing. Door de afbeelding van het boek aan te klikken kun je het aanschaffen.
De Hemel als bovenste basistrigram:
• Wat het vraagt: neem de leiding in je situatie. Geef sturing aan anderen, zet jezelf doelbewust in om je gekozen doel te bereiken. Focus je op externe factoren die leiding nodig hebben. Maak je intentie en ideeën duidelijk. Treed krachtig en sterk op.
• Wat het laat zien: mannelijke dominantie buiten jou, een wilskrachtige persoon of omgeving, een door ratio gedreven externe factor die wil sturen. Een vaderfiguur.
• Hoe je het uit: Hemel als bovenste trigram kan betekenen dat je plannen wilt uitvoeren; je hebt ideeën en wilt iets opzetten dat erkenning in je omgeving, en wellicht in de maatschappij geeft. Je wilt geestelijke waarden uitdragen in de wereld. Je wilt iets betekenen. In het uiterste geval kan het betekenen dat je drammerig bent, en koppig.

De Hemel als onderste basistrigram:
• Wat het vraagt: vind je innerlijke drijfveer. Focus op je intentie, je motivatie en je doel. Richt je op je innerlijke kracht die alles in beweging zet, de onzichtbare energie die zorgt dat de dingen lopen volgens jouw plan. Gebruik je hoofd, je intellect. Wees innerlijk sterk.
• Wat het laat zien: innerlijke kracht, rationaliteit en focus op aspecten in jezelf. Leiding nemen over jezelf, de spiritualiteit achter je handelen.
• Hoe je het uit: een innerlijke kracht die je zelfverzekerd en beslist maakt. Je hebt energie in je, maar voelt niet direct de behoefte daar concreet iets mee te doen. Het is je drijfveer, je motivatie. Je bent je eigen leider, en onafhankelijk van anderen. In het uiterste geval kan het betekenen dat je egoïstisch bent, en een binnenvetter.

De Hemel als bovenste kerntrigram:
er is een drang om als leider op te treden of om de eigen creativiteit te laten zien. Je hebt ideeën die je wilt verwezenlijken, maar ze blijven in de conceptfase.

De Hemel als onderste kerntrigram:
er is een sterke vaderbinding, of binding met het vaderlijke. De inspiratie die je van binnen voelt kan niet benut worden. Je hebt een richting maar geen doel.

De Hemel als omhullend trigram:
Er is een sterke, mannelijke invloed die zijn wil oplegt. De ratio heeft de overhand. Er wordt meer gedacht in abstracte theorieën waarbij de dagelijkse praktijk niet als leidend wordt gezien. Ideeën zonder concretisering zijn een belemmerende factor.

Je kunt veel meer over de trigrammen en hun betekenis lezen in de achtste Vleugel van de Tien Vleugels, een onderdeel van de Yijing. Je vindt deze tekst hier.


De I Tjing stap voor stap

Bovenstaande tekst is afkomstig uit het boek van Harmen Mesker, getiteld de I Tjing stap voor stap. Dit boek vormt een voortreffelijke inleiding tot het gebruik en de interpretatie van de Yijing. Door de afbeelding van het boek aan te klikken kun je het aanschaffen.
De Aarde als bovenste basistrigram:
• Wat het vraagt: stel je open op, wees ontvankelijk voor de noden in je omgeving en verzorg deze. Stel je dienstbaar op zonder verwachtingen of oordelen te hebben over de voor je liggende arbeid. Zorg dat het werk wordt gedaan.
• Wat het laat zien: groei door de juiste voeding. Wei wu wei – doen door niets te doen: een omgeving die vanzelf vanuit openheid kan groeien naar het gewenste eindresultaat.
• Hoe je het uit: Aarde als bovenste trigram kan betekenen dat je je openstelt voor invloeden van buitenaf. Je wilt de buitenwereld ervaren, meemaken zonder die zelf te sturen. Je wilt hulpvaardig zijn, anderen ondersteunen. In het uiterste geval kan het betekenen dat je passief bent, je te veel laat leiden door je omgeving en wordt gebruikt door anderen.

De Aarde als onderste basistrigram:
• Wat het vraagt: sta open voor je innerlijke groei. Geef je eigen ideeën en intenties de ruimte om concreet te worden. Verzorg jezelf, sta open voor je eigen behoeften en richt je op de mogelijkheden die je hebt om ideeën en intenties ten uitvoer te brengen. Beantwoord innerlijke vragen zonder twijfel of oordeel.
• Wat het laat zien: de voedende ruimte in jezelf, de innerlijke moeder, je kracht om te verzorgen en vorm te geven, dienstbaar maar niet lijdzaam.
• Hoe je het uit: als onderste trigram kan Aarde betekenen dat je openstaat voor alles wat er in jezelf leeft, zonder grenzen of voorwaarden. Je accepteert je eigen karakter, emoties en handelingen zonder oordeel. Je hebt een rustige houding en hebt geen behoefte om iets te ondernemen, je laat het liever op je afkomen. In het uiterste geval kan het betekenen dat je slaaf bent van je eigen emoties, en je te veel laat leiden door je passieve kant.

De Aarde als bovenste kerntrigram:
je wilt openstaan voor je omgeving, maar weet niet goed hoe je dit moet uiten. Verzorgende kwaliteiten worden niet ingezet, het concretiseren van eerdere plannen wordt niet gerealiseerd. De ruimte die er is voor groei wordt niet benut.

De Aarde als onderste kerntrigram:
er is een sterke moederbinding, of binding met het moederlijke. Je voelt een leegte vanbinnen, een holte die zich wil opvullen. Je ervaart een passiviteit en doelloosheid en ziet geen mogelijkheden om dit op te lossen.

De Aarde als omhullend trigram:
Er is een passieve houding en de neiging de zaken op hun beloop te laten. Er is gebrek aan leiding; men wordt afgeschermd door het vrouwelijke of moederlijke, het Yin. Er is een dominante focus op het materiële, op tastbaar en aantoonbaar resultaat. Men is makkelijk beïnvloedbaar.

Je kunt veel meer over de trigrammen en hun betekenis lezen in de achtste Vleugel van de Tien Vleugels, een onderdeel van de Yijing. Je vindt deze tekst hier.


De I Tjing stap voor stap

Bovenstaande tekst is afkomstig uit het boek van Harmen Mesker, getiteld de I Tjing stap voor stap. Dit boek vormt een voortreffelijke inleiding tot het gebruik en de interpretatie van de Yijing. Door de afbeelding van het boek aan te klikken kun je het aanschaffen.
Het Meer als bovenste basistrigram:
• Wat het vraagt: positieve inzet en tevens diezelfde positiviteit vinden buiten jezelf. Wees eigengereid, maar zonder te kwetsen. Wees een voorbeeld waar anderen zich aan kunnen spiegelen.
• Wat het laat zien: de opening in de muur, de poëzie van het universele ritme, onbezorgde naïviteit in de omgang met je omgeving. Onbevangenheid die niet neergeslagen kan worden.
• Hoe je het uit: als bovenste trigram kan het Meer betekenen dat je een positieve kijk hebt op de wereld en op je situatie. Je maakt je niet werkelijk zorgen, en je wilt je onbezorgdheid graag delen met anderen. Je bent openhartig, je maakt van je hart geen moordkuil. Je bent een spiegel voor je omgeving. In het uiterste geval kan het betekenen dat je kinderlijk naïef bent, je niets aantrekt van je omgeving, en werkelijke problemen niet onder ogen durft te zien.

Het Meer als onderste basistrigram:
• Wat het vraagt: innerlijke tevredenheid. Wees je eigen bron van inspiratie en onbezorgdheid. Durf buiten je ingebouwde structuren te kijken. Focus je op onverwachte mogelijkheden die je normaliter niet snel zou benutten.
• Wat het laat zien: je innerlijke bron, de onuitputtelijke positieve kracht van je diepste wezen. De spiegel van je ziel, je unieke persoonlijkheid als drager van je kwaliteiten.
• Hoe je het uit: als onderste trigram kan het Meer betekenen dat je een rijk innerlijk leven hebt. Je bent je bewust van je gevoelens en wat ze voor je betekenen. Je hebt veel zelfvertrouwen en maakt je geen zorgen over de toekomst. Je gevoelens zijn je inspiratie, maar je loopt hier niet mee te koop. In het uiterste geval verdrink je in je eigen gevoelswereld en kunnen depressiviteit en ontkenning van je zwakkere kant het gevolg zijn.

Het Meer als bovenste kerntrigram:
er is een positief-naïeve kant die naar buiten wil. Het kind in jezelf wil gezien worden. Je hebt de behoefte om je niet te conformeren aan de verwachtingen van anderen.

Het Meer als onderste kerntrigram:
de positieve kant van je karakter is weggestopt. Je wordt onzeker van je eigen optimisme en je vraagt je wellicht af of het gerechtvaardigd is. Je bron wordt niet gevoed – je innerlijke Meer wordt geblokkeerd.

Het Meer als omhullend trigram:
Een naïeve kijk op de zaken waarbij verantwoordelijkheden worden genegeerd of ontkend houdt de vooruitgang in zijn greep. Een volwassen houding ontbreekt; de bal wordt steeds teruggekaatst. Onconventionele middelen of besluiten die buiten het vastgestelde kader vallen zijn een belemmerende factor.

Je kunt veel meer over de trigrammen en hun betekenis lezen in de achtste Vleugel van de Tien Vleugels, een onderdeel van de Yijing. Je vindt deze tekst hier.


De I Tjing stap voor stap

Bovenstaande tekst is afkomstig uit het boek van Harmen Mesker, getiteld de I Tjing stap voor stap. Dit boek vormt een voortreffelijke inleiding tot het gebruik en de interpretatie van de Yijing. Door de afbeelding van het boek aan te klikken kun je het aanschaffen.
Het Vuur als bovenste basistrigram:
• Wat het vraagt: laat je eigen waarheid zien. Wees betrokken, durf je te hechten aan dat wat transformaties teweeg kan brengen. Vertrouw op je eigen inzichten.
• Wat het laat zien: je afhankelijkheid tot je omgeving, iets buiten jezelf wat jou kan voeden zodat jij warmte terug kunt geven.
• Hoe je het uit: als bovenste trigram kan Vuur betekenen dat je waarde hecht aan de mening van anderen. Je vindt het belangrijk onrecht te bestrijden en je eigen visie hierop aan anderen te vertellen. Je voelt je thuis in groepen, en werkt graag samen. In het uiterste geval kan het betekenen dat je opdringerig bent, en bezitterig.

Het Vuur als onderste basistrigram:
• Wat het vraagt: zie je eigen waarheid onder ogen: verbind je aan dat wat jou als unieke persoon definieert en laat dit je drijfveer zijn. Wees je bewust van je innerlijke vuur, je passie.
• Wat het laat zien: de voedingsbron waar je vuurtje op brandt. Je verdedigingsmechanisme om je zachte kanten te beschermen. Je hart.
• Hoe je het uit: Vuur als onderste trigram kan betekenen dat je op zoek bent naar de waarheid in jezelf, in plaats van in je omgeving. Je eigen normen en waarden zijn belangrijker voor je dan die van de maatschappij. Je hecht aan principes, en hebt een rationele inslag. In het uiterste geval kan het betekenen dat je je eigen principes als enige en juiste waarheid ziet, en niet openstaat voor de waarheid van anderen, of dat je te zeer hecht aan je eigen geweten.

Het Vuur als bovenste kerntrigram:
je eigen inzichten komen niet naar buiten. Je hebt visie, maar ziet geen mogelijkheden om deze te delen. De waarheid zit vanbinnen, maar wil daar niet blijven. Je bent bang je te hechten, te verbinden aan dat buiten jouzelf wat je kan voeden.

Het Vuur als onderste kerntrigram:
je koestert je eigen waarheid en inzichten als een kostbare schat. De waarde ervan voor de wereld is nog niet tot je doorgedrongen. Je innerlijk Vuur kan niet groeien.

Het Vuur als omhullend trigram:
Men stelt zich afhankelijk op, is te zeer gehecht aan de eigen visie en persoonlijke beeldvorming. Men gaat prat op relaties met anderen zonder dat deze verbindingen voedend zijn in de huidige situatie. De uiterlijke vorm gaat boven de inhoudelijke functie.

Je kunt veel meer over de trigrammen en hun betekenis lezen in de achtste Vleugel van de Tien Vleugels, een onderdeel van de Yijing. Je vindt deze tekst hier.


De I Tjing stap voor stap

Bovenstaande tekst is afkomstig uit het boek van Harmen Mesker, getiteld de I Tjing stap voor stap. Dit boek vormt een voortreffelijke inleiding tot het gebruik en de interpretatie van de Yijing. Door de afbeelding van het boek aan te klikken kun je het aanschaffen.
De Wind als bovenste basistrigram:
• Wat het vraagt: concentreer je op kleine stapjes en op details. Werk op de lange termijn. Zorg voor een stappenplan dat je nauwkeurig tot op de letter kunt volgen. Communiceer; oefen op een onopvallende manier je invloed uit en zorg zo voor balans in je omgeving. Toon wilskracht. Zet de puntjes op de i.
• Wat het laat zien: ogenschijnlijk onbeduidende invloeden van buitenaf die uiteindelijk een blijvend en onomkeerbaar effect hebben. Onophoudelijke zachtmoedigheid zonder bijbedoelingen. Erosie die de hoogste bergen kan doen slijten.
• Hoe je het uit: de Wind als bovenste trigram kan betekenen dat je nieuwsgierig bent, en graag op de hoogte wilt blijven van wat er in je omgeving gebeurt. Je hebt behoefte aan uitwisseling, en bent op zoek naar evenwicht. Je hebt meer behoefte aan details dan aan de grote lijnen. In het uiterste geval kan het betekenen dat je pietluttig bent en louter kijkt naar kennis zelf dan naar de waarde ervan.

De Wind als onderste basistrigram:
• Wat het vraagt: onderwerp jezelf aan een nauwkeurig zelfonderzoek. Wees nieuwsgierig naar je eigen motivaties; creëer een innerlijke dialoog. Wees geduldig en standvastig. Geef niet op. Vraag jezelf af hoe je je eigen karakter bestendigheid kunt geven zonder het geweld aan te doen.
• Wat het laat zien: de kracht om vol te houden en je niet door tegenslagen te laten ontmoedigen. Zachtmoedigheid jegens je eigen kunnen en beperkingen. De continue zoektocht naar balans in jezelf.
• Hoe je het uit: als onderste trigram kan Wind betekenen dat je jezelf aan een grondig zelfonderzoek onderwerpt. Je bent op zoek naar de oorzaken die je hebben gemaakt tot wat je nu bent. Het ‘waarom’ is nu belangrijk voor je. Je zet door tot je de antwoorden hebt die je verlangt. In het uiterste geval kan het betekenen dat je meer kijkt naar de afzonderlijke delen van je wezen en je situatie dan naar het geheel. Ook kan het duiden op besluiteloosheid.

De Wind als bovenste kerntrigram:
je voelt de behoefte om te communiceren, maar weet je nog niet goed te uiten. Je wil kleine stapjes doen en op lange termijn een bestendig resultaat neerzetten, maar andere factoren belemmeren dit.

De Wind als onderste kerntrigram:
je mist een innerlijke dialoog, en bent niet in staat voors en tegens evenwichtig tegen elkaar af te zetten. Besluiteloosheid is het gevolg.

De Wind als omhullend trigram:
Er wordt gedraald en knopen worden niet doorgehakt. De focus ligt op communicatie en uitwisseling over en weer zonder dat hiermee iets wordt bereikt. Men is bezig met details en verliest de grote lijnen uit het oog. Wat ver weg is wordt belangrijker gevonden dan wat dichtbij is.

Je kunt veel meer over de trigrammen en hun betekenis lezen in de achtste Vleugel van de Tien Vleugels, een onderdeel van de Yijing. Je vindt deze tekst hier.


De I Tjing stap voor stap

Bovenstaande tekst is afkomstig uit het boek van Harmen Mesker, getiteld de I Tjing stap voor stap. Dit boek vormt een voortreffelijke inleiding tot het gebruik en de interpretatie van de Yijing. Door de afbeelding van het boek aan te klikken kun je het aanschaffen.
De Berg als bovenste basistrigram:
• Wat het vraagt: stel grenzen. Wees onwrikbaar, laat je niet van je stuk brengen. Houd vast aan dat wat je hebt en bescherm dat, zorg dat het niet wordt aangetast. Wees betrouwbaar en duidelijk. Rond het af.
• Wat het laat zien: een onverzettelijke macht waar je niet omheen kunt. Betrouwbaarheid die zich niet laat beïnvloeden door grillen of de waan van de dag. Een zekerheid waar je op kunt bouwen. Een gesloten en conservatieve moloch.
• Hoe je het uit: de Berg als bovenste trigram kan betekenen dat je omgeving je houvast is. Je bent praktisch ingesteld, meer een doener dan een denker, en gericht op resultaat. Je hebt één doel voor ogen en richt je daar volledig op, iets belangrijkers is er niet. Je bent standvastig en resoluut. Ook aan je omgeving maak je duidelijk wat je wilt bereiken. In het uiterste geval kan het betekenen dat je koppig bent, en meer gericht op het doel dan op de gevolgen ervan.

De Berg als onderste basistrigram:
• Wat het vraagt: keer naar binnen, sluit je af voor invloeden van buitenaf. Zet een punt achter lopende en slepende processen in jezelf, rond deze af op een manier die je rust geeft.
• Wat het laat zien: innerlijke rust. De zekerheid van een stabiel gemoed. De begrenzingen waarbinnen je geest met zelfvertrouwen kan functioneren.
• Hoe je het uit: als onderste trigram kan Berg betekenen dat je behoefte hebt aan rust, aan meditatie en beschouwing. Je bent gericht op je eigen processen en niet op die van je omgeving. Je zoekt houvast in je eigen waarden en probeert je eigen zekerheden te ontdekken. Je wilt dit zelf doen, zonder hulp van anderen. In jezelf gekeerd heb je geen behoefte aan inmenging van je omgeving. In het uiterste geval kan het betekenen dat je je volledig afzondert, en geen oog meer hebt voor de wisselwerking tussen jou en je omgeving.

De Berg als bovenste kerntrigram:
je zoekt een stiltepunt in jezelf dat je helpt om te gaan met je dagelijkse bezigheden. Je hebt een sterk meditatieve aanleg, maar wordt hierin tegengehouden. Je standvastigheid en betrouwbare instelling worden niet gezien.

De Berg ls onderste kerntrigram:
je voelt je alsof je een groot geheim in je draagt dat beschermd moet worden. Dit is je houvast, maar je voelt de dreiging van andere factoren die je innerlijke zekerheid beïnvloeden.

De Berg als omhullend trigram:
Koppigheid, een aversie tegen verandering of vernieuwing belemmert. Er is een afzijdige houding, onwil om samen te werken; men trekt zich terug in zijn eigen wereld. Er worden hindernissen gecreëerd die als doel hebben de status quo in stand te houden.

Je kunt veel meer over de trigrammen en hun betekenis lezen in de achtste Vleugel van de Tien Vleugels, een onderdeel van de Yijing. Je vindt deze tekst hier.


De I Tjing stap voor stap

Bovenstaande tekst is afkomstig uit het boek van Harmen Mesker, getiteld de I Tjing stap voor stap. Dit boek vormt een voortreffelijke inleiding tot het gebruik en de interpretatie van de Yijing. Door de afbeelding van het boek aan te klikken kun je het aanschaffen.
Het Water als bovenste basistrigram:
• Wat het vraagt: verzet je niet tegen grenzen en beperkingen die je worden opgelegd. Volg binnen de grenzen je eigen weg zonder je te bekommeren om een uiteindelijke bestemming. Accepteer dat de grillige en onzekere omstandigheden niet logisch te beredeneren zijn. Het pad dat je nu volgt doet een beroep op je vermogen om zekerheden los te laten.
• Wat het laat zien: onbetrouwbare elementen buiten jezelf waar je wil geen vat op heeft. Een situatie die onvoorspelbaar verandert. Patronen die pas zichtbaar worden als ontwikkelingen hun loop hebben gevolgd.
• Hoe je het uit: als bovenste trigram kan het aangeven dat er iets in je omgeving is, in ieder geval buiten jou, dat je onzeker maakt. Je wordt beïnvloedt door gebeurtenissen die je emotioneel raken, je betrokkenheid is groot. Je wordt voor situaties gesteld waarin van je wordt verwacht dat je keuzes maakt, terwijl de keuzes wellicht voor jou niet altijd duidelijk zijn. In het uiterste geval kan het betekenen dat door invloeden van buitenaf je beslissingsvaardigheid wordt aangetast, en je de omgeving als bedreigend ervaart.

Het Water als onderste basistrigram:
• Wat het vraagt: zie je angsten, twijfels en onzekerheden onder ogen. Zorg dat je emoties vrijelijk kunnen stromen. Vind de innerlijke reis die noch doel noch einde heeft, maar een essentieel onderdeel is van je wezen.
• Wat het laat zien: het onbewuste en onbenoembare gedeelte van je ziel. Het vormloze dat zich aanpast aan de grenzen van het
gevormde karakter.
• Hoe het zich uit: het Water als onderste trigram kan aangeven
dat je twijfelt over de weg die je wilt gaan en over het doel dat je wilt bereiken. Je wordt beïnvloed door gevoelens waarvan je de oorsprong niet weet en bent onzeker over je eigen motivaties. In het uiterste geval kan het betekenen dat je depressief bent, en geen mogelijkheden ziet om te bereiken wat je wilt.

Het Water als bovenste kerntrigram:
je hebt angsten of twijfels die af en toe aan de oppervlakte komen. Je omgeving ziet het echter niet altijd. Je hebt een vrije geest die ongebonden wil zijn en risico’s wil nemen, maar je wordt hierin tegengehouden.

Het Water als onderste kerntrigram:
je onderbewuste houdt je vooral ’s nachts bezig; overdag ziet het geen kans naar de oppervlakte te komen. Dromen zijn veelal de uitlaatklep. Emoties roeren zich, maar hun relevantie en betekenis zijn voor jou volstrekt onduidelijk.

Het Water als omhullend trigram:
De angst en emotie regeren. Een stuurloze, onzekere houding zonder concreet gekozen doel bepaalt de voortgang. Inferieure elementen met heimelijke of zelfs slechte bedoelingen zijn een remmende factor. Er is gebrek aan zekerheid, er is geen duidelijke visie of beleid.

Je kunt veel meer over de trigrammen en hun betekenis lezen in de achtste Vleugel van de Tien Vleugels, een onderdeel van de Yijing. Je vindt deze tekst hier.


De I Tjing stap voor stap

Bovenstaande tekst is afkomstig uit het boek van Harmen Mesker, getiteld de I Tjing stap voor stap. Dit boek vormt een voortreffelijke inleiding tot het gebruik en de interpretatie van de Yijing. Door de afbeelding van het boek aan te klikken kun je het aanschaffen.
De Donder als bovenste basistrigram:
• Wat het vraagt: onderneem direct actie. Maak je ruwe plannen kenbaar. Laat je horen. De vuist op tafel. Maak een nieuwe start, kijk niet terug. Laat je inspireren door je omgeving. Wees resoluut, laat je niet leiden door mogelijke consequenties. Handel volgens je intuïtie.
• Wat het laat zien: onverwachte en schokkende veranderingen. Een omgeving die rebelleert, die de gevestigde orde omverwerpt.
• Hoe je het uit: als bovenste trigram kan Donder betekenen dat er in je omgeving grote en snelle veranderingen plaatsvinden. Je ziet omwentelingen en revoluties plaatsvinden, of zou deze graag zelf willen bewerkstelligen. Wat er nu gebeurt zou je graag radicaal willen omgooien. Kalme stappen zijn er nu niet bij. In het uiterste geval kan het betekenen dat je als een olifant door de porseleinkast dendert, en de gevolgen van je acties op lange termijn niet meer ziet.

De Donder als onderste basistrigram:
• Wat het vraagt: schuif oude inzichten aan de kant. Vernieuw jezelf, laat het verleden los. Kijk vooruit, maak een nieuw begin en neem dit besluit zonder de verwachting dat er direct tot actie moet worden overgegaan. Hak die knoop door.
• Wat het laat zien: het wakker schuddende inzicht. Het zonlicht van de dageraad. Satori.
• Hoe je het uit: Donder als onderste trigram kan betekenen dat er grote omwentelingen in jezelf plaatsvinden. Je bent een wervelstorm van energie die alles wat je voor zeker aanneemt omverhaalt. Je staat voor een nieuwe periode in je leven, en wilt breken met oude gewoonten. In het uiterste geval kan het betekenen dat je jezelf aan het opblazen bent en bezig bent met zelfdestructie. Je wilt te snel verandering.

De Donder als bovenste kerntrigram:
je voelt een stevige drang tot actie, tot presteren en vernieuwing, een nieuwe start, maar wordt hierin belemmerd. Je sterke intuïtie vindt geen ontvangst in je omgeving.

De Donder als onderste kerntrigram:
je wordt gedreven door een primaire kracht: spontaniteit is je drijfveer, maar deze wordt belemmerd. Je wilt jezelf vernieuwen maar weet niet hoe.

De Donder als omhullend trigram:
Men wil een (te) snelle vooruitgang; de wens of eis tot radicale vernieuwing zonder rekening te houden met de gevolgen bepaalt de situatie. Er zijn agressieve en rigoureuze krachten aan het werk die liever een revolutie zien dan dat de huidige conditie gehandhaafd wordt.

Je kunt veel meer over de trigrammen en hun betekenis lezen in de achtste Vleugel van de Tien Vleugels, een onderdeel van de Yijing. Je vindt deze tekst hier.


De I Tjing stap voor stap

Bovenstaande tekst is afkomstig uit het boek van Harmen Mesker, getiteld de I Tjing stap voor stap. Dit boek vormt een voortreffelijke inleiding tot het gebruik en de interpretatie van de Yijing. Door de afbeelding van het boek aan te klikken kun je het aanschaffen.
het Teken:

de basistrigrammen:
   boven Trigram Kan , het Onpeilbare, het water
   beneden Trigram Li , het Zich-Hechtende, het vuur

de kerntrigrammen:
   boven Trigram Li , het Zich-Hechtende, het vuur
   beneden Trigram Kan , het Onpeilbare, het water

de omhullende trigrammen:
   boven Trigram Dui , het Blijmoedige, het meer
   beneden Trigram Zhen , het Opwindende, de donder

Dit hexagram is de evolutie van hexagram 11: Tai, Vrede. De overgang uit de verwarring naar de orde is voltooid, en nu is ook elk detail op zijn plaats. De sterke lijnen bevinden zich op de sterke, de zwakke lijnen op de zwakke plaatsen. Dat is een zeer gunstig aspect. Toch geeft het te denken. Juist wanneer het volkomen evenwicht is bereikt, kan elke beweging ertoe leiden dat de toestand van orde wederom omslaat in wanorde. Overeenkomstig hun aard volgen de overige sterke lijnen de éne sterke lijn die naar boven is gegaan en de orde in de details volkomen heeft gemaakt: zo ontstaat dan plotseling weer het teken Pi, de Stilstand (hexagram 12). Het teken wijst dus op de verhoudingen van een hoogtepunt, die de uiterste voorzichtigheid noodzakelijk maken.

De volgorde:
Wie boven de dingen staat, brengt ze tot voleinding. Daarom is het volgende teken: Na de Voleinding.

Vermengde tekens:
Na de Voleinding betekent consolidatie.
 
Dit is het enige hexagram waarin alle lijnen op hun correcte plaats staan. Dit teken is de overgang van Tai, Vrede, naar Pi, Stilstand. Het is samengesteld uit de beide trigrammen Kan en Li, terwijl dezelfde trigrammen in omgekeerde richting de kerntekens vormen. Kan streeft omlaag, Li omhoog. Door de uiterlijke en de innerlijke organisatie van het hexagram wordt een evenwichtstoestand geschapen, die als zodanig echter wel labiel is.


het Oordeel:

既济:亨,小利贞,初吉终乱。

Welslagen in het kleine. Bevorderlijk is standvastigheid.
In het begin heil, aan het eind verwarring.



De overgang van de oude naar de nieuwe tijd is reeds voltrokken. In principe is alles reeds geregeld. Slechts in detail valt nog succes te behalen. Daarbij komt het er echter op aan dat men steeds de juiste gezindheid weet te bewaren. Alles gaat zijn gang, als kwam het vanzelf. Dat brengt ons maar al te licht in de verleiding ons minder in te spannen en de dingen op hun beloop te laten, zonder zich om al de details te bekommeren. Deze onverschilligheid echter is de wortel van alle kwaad. Het onherroepelijke gevolg ervan is dat er zich tekenen van verval beginnen te vertonen. Hier wordt de regel opgesteld hoe de loop der geschiedenis pleegt te zijn. Maar deze regel is geen onvermijdelijke wet. Wie de zin ervan begrijpt zal in staat zijn door nooit verslappende standvastigheid en voorzichtigheid haar consequenties te vermijden.

Commentaar op de beslissing:
 
既济,亨,小者亨也。利贞,刚柔正而位当也。初吉,柔得中也。终止则乱,其道穷也。

Na de Voleinding. Welslagen: In het kleine is welslagen. ‘Bevorderlijk is standvastigheid.’
De vasten en weken zijn correct, en hun plaatsen zijn de passende. ‘In het begin heil’:
Het weke heeft het midden bereikt.
‘Aan het eind verwarring.’
Als men aan het einde blijft staan, komt er verwarring; want de weg loopt ten einde.
 


Heer van het hexagram is de zes op de tweede plaats; hoewel deze lijn zwak is, heeft zij succes, daar zij in harmonische relatie staat met de sterke negen op de vijfde plaats. Standvastigheid is bevorderlijk, daar alle lijnen op de bij hen passende plaatsen staan en elke afwijking daarvan dus uit den boze is. Aanvankelijk gaat alles goed, omdat de weke zes op de tweede plaats het midden inneemt in het trigram Li, klaarheid. Het is een tijd van grote culturele bloei en hoogste verfijning. Als er echter geen vooruitgang meer mogelijk is ontstaat er ten slotte onherroepelijk verwarring, daar de weg niet verder gaat.


het Beeld:

水在火上,既济;君子以思患而预防之。

Het water is boven het vuur:
Het beeld van de toestand Na de Voleinding.
Zo is de edele op ongeluk bedacht
En wapent hij zich van tevoren daartegen.



Als het water in de ketel boven het vuur hangt staan beide elementen met elkaar in verbinding, en daardoor wordt kracht geproduceerd (ontstaan van de stoom). De spanning die daardoor ontstaat maant echter tot voorzichtigheid. Loopt het water over, dan wordt het vuur uitgeblust en de energie gaat verloren. Is de hitte te groot, dan verdampt het water: het gaat op in de lucht. De elementen die hier met elkaar in verbinding staan en aldus kracht opwekken, zijn op zichzelf vijandig aan elkaar. Slechts door de uiterste voorzichtigheid kan men schade voorkomen. Zo zijn er ook in het leven situaties waarin alle krachten in evenwicht zijn en samenwerken, zodat alles volkomen in orde schijnt. Alleen de wijze onderkent in zulke tijden de momenten waarin gevaar dreigt, en hij weet het te bezweren door tijdig zijn maatregelen te nemen.


de Lijnen:


上六:濡其首,厉。

Bovenaan een zes betekent:

Hij komt met het hoofd in het water. Gevaar.



Hier, aan het slot, wordt nogmaals een waarschuwing gegeven. Is men een rivier eenmaal overgestoken, dan kan men alleen nog maar met zijn hoofd in het water komen als men zo onvoorzichtig is om opnieuw te water te gaan. Zolang men vooruit loopt en niet omkijkt is men veilig. Er ligt iets verleidelijks in, te blijven staan en terug te blikken op het overwonnen gevaar, maar zulk een ijdele zelfbespiegeling brengt geen geluk. Men geraakt daardoor in allerlei strikken, en als men niet besluit tot onverwijld doorlopen valt men gemakkelijk.


九五:东邻杀牛,不如西邻之禴祭,实受其福。

Negen op de vijfde plaats betekent:

De buur in het Oosten, die een os slacht,
Krijgt niet zoveel werkelijk geluk
Als de buur in het Westen met zijn kleine offer.



Ook de religieuze houding wordt beïnvloed door de psychische stemming die in tijden na de voleinding heerst. In de plaats van de oude, eenvoudige vormen treedt een steeds rijker ceremonieel en een steeds grotere uiterlijke pronk op de voorgrond bij de godsdienstoefeningen. Helaas ontbreekt de innerlijke ernst bij deze ontplooiing van uiterlijke pracht en praal. Menselijke willekeur treedt in de plaats van plichtsgetrouwheid en onderwerping aan de goddelijke wil. Maar terwijl de mens slechts ziet wat hij voor ogen heeft, ziet God in het hart. Daarom rust er op een imposante godsdienstoefening, waaraan de innerlijke warmte ontbreekt, niet zoveel zegen als op een eenvoudig offer dat in oprechte vroomheid wordt gebracht.


六四:繻有衣袽,终日戒。

Zes op de vierde plaats betekent:

Ook de mooiste kleren worden lompen.
Wees heel de dag voorzichtig.



In tijden van culturele bloei doet zich van tijd tot tijd wel eens een schokkende gebeurtenis voor, die de een of andere voze plek van de maatschappij aan het licht brengt en dan aanvankelijk geweldig opzien baart. Daar de algemene toestand echter gunstig is, valt het niet zo moeilijk de ontstane schade te herstellen en voor het grote publiek te verdoezelen. Daarna wordt alles weer vergeten, en het lijkt als heerste er louter vrede. Voor iemand die nadenkt echter zijn dergelijke voorvallen ernstige vingerwijzingen, waaraan hij de nodige aandacht besteedt. Alleen daardoor kan men nadelige gevolgen vermijden.


九三:高宗伐鬼方,三年克之,小人勿用。

Negen op de derde plaats betekent:

De hoge voorvader tuchtigt het duivelsland.
Na drie jaar overwint hij het.
Gemenen mag men niet gebruiken.



De 'hoge voorvader' is de dynastische titel van de heerser Wu Ding (±1250-1192 v.Chr.) uit de Yin-dynastie (1600-1046 v.Chr.; ook wel Shang-dynastie genoemd). Nadat hij met sterke hand de toestanden in het rijk in orde had gebracht, voerde hij langdurige koloniale oorlogen om de door de Hunnen bewoonde noordelijke grensgebieden te onderwerpen, van waaruit voortdurend aanvallen dreigden. De situatie die hier wordt getekend is deze: na tijden van voleinding - als een nieuwe macht aan het bewind is gekomen en in het binnenland alles naar wens verloopt - is het bijna onvermijdelijk dat een periode van koloniale expansie volgt. In dat geval moet men gewoonlijk met langdurige schermutselingen rekening houden. Daarbij is een juiste koloniale politiek echter van het grootste belang. Men mag de moeizaam verworven gebieden niet beschouwen als een liefdadigheidsinstelling voor mensen die zich in het vaderland op de een of andere manier onmogelijk hebben gemaakt, maar voor de koloniën nog net goed genoeg zijn. Daardoor maakt men elk succes bij voorbaat onmogelijk. Dat geldt in het groot zowel als in het klein; want niet alleen eerzuchtige staten voeren koloniale politiek. Elke opkomende onderneming zal de drang hebben naar expansie, met al de gevaren van dien.


een gele cirkel die aangeeft dat dit de beheersende heer van het hexagram is
六二:妇丧其茀,勿逐,七日得。

Zes op de tweede plaats betekent:

De vrouw verliest het gordijn van haar rijtuig.
Loop het niet na, op de zevende dag krijg je het.



Als een vrouw in een rijtuig reed had zij een gordijn dat haar aan de blikken der nieuwsgierigen onttrok. Als dit gordijn in het ongerede raakte zou doorrijden tegen de goede zeden zijn geweest. Toegepast op het openbare leven betekent dit dat iemand die graag iets zou willen presteren, van toonaangevende zijde niet het vertrouwen vindt dat hij voor zijn persoonlijke veiligheid nodig meent te hebben. Juist in tijden na de voleinding komt het vaak voor dat de heersers hovaardig en laatdunkend worden, en zich niet langer moeite geven om onbekende talenten belangstellend tegemoet te komen. Hieruit ontstaat nu in de regel de baantjesjagerij. Als iemand van bovenaf geen vertrouwen ondervindt, zal hij middelen en wegen trachten te vinden om tóch vooruit te komen en naam te maken. Zulk een onwaardige handelwijze wordt echter afgeraden. 'Zoek er niet naar.' Gooi jezelf niet weg aan de buitenwereld, maar wacht rustig af en werk zelfstandig aan je persoonlijke vorming. Andere tijden zijn op komst. Zijn de zes etappes van het teken voorbij, dan nadert het nieuwe tijdperk. Wat bij iemand behoort, dat kan hij niet voorgoed verliezen. Het komt vanzelf tot hem terug. Men moet slechts kunnen wachten.


初九:曳其轮,濡其尾,无咎。

In het begin een negen betekent:

Hij remt zijn wielen.
Hij komt met de staart in het water.
Geen blaam.



In tijden na een grote overgang is alles uit op vooruitgang en ontwikkeling en dringt voorwaarts. Maar dit voorwaarts dringen in het begin is niet goed en leidt regelrecht tot verliezen en bankroet, doordat men zijn doel voorbijschiet. Een sterk karakter laat zich door de algemene verdwazing niet aansteken, maar weet tijdig te remmen. Op deze manier zal hij weliswaar niet geheel gevrijwaard blijven voor de noodlottige gevolgen van het algemene opdringen, maar het treft hem alleen van achteren, evenals een vos, die al over het water heen is en alleen nog maar met de staart in het water komt, en veel schade kan het hem niet berokkenen, daar hij zich op de juiste wijze gedragen heeft.